Terwijl de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten hun climax naderen, komen ook in Tanzania de verkiezingen dichterbij. De Tanzanianen kiezen zowel een nieuw parlement (bunge, 269 zetels) als een nieuwe president. Nog een jaar te gaan tot zondag 30 oktober 2005. En eerder zijn er verkiezingen voor het lokale bestuur (niet overal op dezelfde dag). De gemoederen raken al verhit. Iedereen die volgend jaar oktober een stem wil uitbrengen, moet zich eerst laten registreren. Partijen beschuldigen elkaar van oneerlijke campagnetactieken en fraude bij de registratie van kiezers.
In 1961 werd het vasteland Tangayika onafhankelijk van Engeland, en Zanzibar volgde in 1963. Samen vormden Tanganyika en Zanzibar in 1964 de republiek Tanzania. De eilandengroep Zanzibar is vele malen kleiner dan het enorme Tangayika, maar was vroeger veel rijker en machtiger dan het vasteland. Arabieren uit Oman hadden handelsposten op Zanzibar en op de kust van Tanganyika. Voor hun kruidnagelplantages op Zanzibar en werk in het Midden-Oosten haalden zij in de 18e en 19e eeuw honderdduizenden slaven uit de binnenlanden van Tanganyika, Malawi en Kongo. Binnen de republiek Tanzania heeft Zanzibar nog steeds een aparte positie.
Julius Nyerere werd in 1964 de eerste president van Tanzania, nadat hij vanaf 1961 al de president van Tanganyika was geweest. Nyerere wordt nog steeds als een held vereerd, mwalimu (leraar) noemen de Tanzanianen hem. In de periode 1967-1985 voerde hij zijn politiek van het 'dorpsocialisme', Ujamaa, waarbij van 1973 tot 1978 85% van de plattelandsbevolking gedwongen moest verhuizen naar een van de ruim 7000 zelfvoorzienende agrarische dorpsgemeenschappen. Daarmee werden allerlei etnische en religieuze verschillen overbrugd, zodat Nyerere in elk geval bereikte dat er in Tanzania geen onlusten tussen de verschillende stammen zijn, in tegenstelling tot in omliggende landen als Rwanda en Kenia. Maar economisch gezien bracht de Ujamaa-politiek Tanzania aan de afgrond, een klap die het land twintig jaar later nog steeds niet te boven is gekomen. Tanzania is het op zes(!) na armste land van de wereld.
De Chama Cha Mapinduzi (CCM, Partij van de Revolutie) werd in 1977 door Nyerere opgericht en de CCM was vanaf toen, in een republiek met een eenpartijstelsel, aan de macht. Pas in 1992 werd een meerpartijensysteem ingesteld en waren oppositiepartijen niet langer verboden, nadat Nyerere in 1985 was afgetreden na zijn vijfde termijn van vijf jaar. Maar de CCM bleef aan de macht. In 1995 kreeg de partij 60% van de stemmen en de huidige president Benjamin Mkapa 62%. En bij de laatste verkiezingen in 2000 kreeg de CCM 66% (Mkapa 72%), bij een opkomst van 74% van de ruim 10 miljoen geregistreerde kiezers. Door het districtenstelsel is de macht van de CCM in het parlement nog groter: de partij bezet daar 202 van de 231 verkiesbare zetels. (De overige 38 zetels zijn gereserveerd voor vrouwen en worden op een andere manier verdeeld.) De grootste oppositiepartij, het Civic United Front (CUF), heeft 17 zetels.
Op grond van zijn welvarende verleden heeft Zanzibar een eigen president, regering (alleen voor interne aangelegenheden) en parlement (50 zetels). De bewoners van de archipel zijn grotendeels moslims en daardoor liggen de verhoudingen tussen de partijen heel anders dan op het vasteland. Bij de verkiezingen in 1995 won de CCM op Zanzibar nipt van het islamitisch georiënteerde CUF, maar de uitslag is waarschijnlijk gefraudeerd. In 2000 was de overwinning van de CCM groter, maar beide keren braken er rellen uit nadat de uitslag bekend was geworden. Daarbij vielen in 2000 tientallen doden. In 2001 riep het CUF op tegen de verkiezingsuitslag te protesteren, en werd er, ondanks een verbod, gedemonstreerd op Zanzibar en in de steden op het vasteland.
In wezen is er sinds de invoering van het meerpartijenstelsel weinig veranderd en is de oppositie te klein en te versplinterd om daar wat aan te doen. Wel komt er een nieuwe president, want Mkapa kan niet voor een derde termijn gekozen worden; het is nog onduidelijk wie zijn gedoodverfde opvolger is. Aanhangers van het CUF roepen de Verenigde Naties op onafhankelijke toezichthouders te sturen voor de verkiezingen in 2005. Of dat veel zal helpen is de vraag. Het lijkt uitgesloten dat de verkiezingen helemaal eerlijk zullen verlopen. Er stond al een bericht in de krant over een kiesdistrict waar overledenen in het register worden ingeschreven.