Registratieoproep
CCM-partijpost no. 49 in Dar es Salaam
In oktober is het de derde keer dat er verkiezingen worden gehouden in een meerpartijensysteem. Maar gezien het grote machtsverschil tussen de regerende CCM (Chama Cha Mapinduzi, Partij van de Revolutie) en de grootste oppositiepartij CUF (Civic United Front) is Tanzania eigenlijk nog steeds een eenpartijstaat. Bij de laatste verkiezingen won de CCM in het parlement (bunge) 202 van de 231 direct verkiesbare zetels, de CUF kreeg er 17. Aardverschuivingen worden er bij de komende verkiezingen niet verwacht. Tegelijkertijd met de bunge wordt de nieuwe president van Tanzania gekozen, en het is dus niet moeilijk te voorspellen dat de kandidaat van de CCM de huidige CCM-president Benjamin Mkapa zal opvolgen voor de komende vijf jaar. Mkapa kan na twee termijnen niet herkozen worden.
Begin mei wordt bepaald wie de presidentkandidaat voor de CCM wordt. Dan kiest het congres van de CCM zijn kandidaat uit een selectie van de elf gegadigden die zich hebben aangemeld. In tegenstelling tot bij eerdere verkiezingen is daar geen enkele vrouw bij. Onder de elf zijn ministers, ambassadeurs en andere partijbonzen. De vier gegadigden die het kansrijkst worden geacht zijn Frederick Sumaye (de huidige minister-president), John Malecela (nu vice-voorzitter van de CCM voor het vasteland), Salim Ahmed Salim (nu voorzitter van de Mwalimu Nyerere-stichting, die zich inzet voor 'peace, unity en people centred development' in Afrika) en Jakaya Kikwete (de huidige minister van buitenlandse zaken). In 1995 deden Malecela en Kikwete ook al een poging; in 2000 was de zittende president Mkapa de enige kandidaat.
Er is enige onrust ontstaan omdat de partijraad van de CCM uit de elf kandidaten een top-drie zal kiezen volgens een systeem waarbij elk raadslid op drie kandidaten kan stemmen. Bij eerdere verkiezingen gebeurde dat volgens het gewone één-lid-één-stem-systeem. Omdat er dit jaar voor het eerst sprake is van echte rivaliteit tussen de presidentskandidaten, zijn sommige mensen bang dat het nieuwe stemsysteem uiteindelijk tot een zwakke presidentskandidaat zal leiden. Als de partijleden behalve op hun favoriet hun stem uitbrengen op twee mindere goden, om zo de kansrijkste tegenstanders van hun favoriet te dwarsbomen. Dat zou er in het ergste geval toe kunnen leiden dat de top-drie geen van de vier genoemde kanshebbers bevat, waardoor het congres (dat de presidentskandidaat vervolgens uit die top-drie kiest) slechts keuze heeft uit drie zwakke kandidaten. En dat terwijl het congres in wezen de nieuwe president van Tanzania kiest.
Op de Zanzibar-archipel is het in de aanloop naar de verkiezingen als vanouds onrustig. Daar is het telkens spannend of het de islamitisch georiënteerde CUF zal lukken de meerderheid in Zanzibars eigen parlement (50 zetels) te behalen. Bij de landelijke verkiezingen in 2000 zijn er op de eilanden Zanzibar en Pemba tientallen mensen overleden bij rellen. Zelfs bij de lokale verkiezingen kort geleden, in november 2004, zijn er tijdens relletjes op Pemba twee mannen doodgeschoten, in Dar es Salaam één. Ook in Mbeya en Tanga (zie kaart) waren er ongeregeldheden. Nog steeds zijn er op Zanzibar af en toe gevechten tussen aanhangers van de CCM en de CUF.
In een krantencommentaar naar aanleiding van de landerlijke kiezersregistratie wordt geschreven dat bij een eerste inventarisatie is gebleken dat ongeveer 40 procent van de kiezers analfabeet is. En de commentator vraagt zich af of analfabeten bij de verkiezingen wel goed geïnformeerd tot een keuze kunnen komen.